V: Suy nghĩ của anh chị về âm nhạc Việt Nam ngày nay.

Trần Quang Hải: Trong thế giới tân nhạc Việt Nam ở hải ngoại , việc sáng tạo về giai điệu (melody) được tìm thấy qua các nhạc phẩm mới như đã tìm thấy trong Nhóm Nhạc Việt gồm có 80 hội viên sau gần hai năm thành lập . Nhờ có một nơi quy tụ những người dùng âm nhạc để tiêu khiển mà có thể phát sinh ra những nhạc phẩm mới , có màu sắc mới , có một luồng gió mới thổi vào rừng hoa tân nhạc Việt Nam. Về nhạc đương đại theo chiều hướng nhạc cổ điển Tây phương đương đại , tôi thấy ít có lối đi vì rất ít người Việt có đủ khả năng dấn thân vào con đường khó khăn này . Chỉ tại Hoa Kỳem Phan Quang Phục đã thành công và hiện được xứ Mỹ xem là một trong 6 người nhạc sĩ trẻ của xứ Mỹ có tài năng ngoại hạng . Em Phục được giải thưởng Prix de Rome , một giải thưởng rất quý và xứng đáng cho một tài năng đặc biệt . Phan quang Phục đậu tiến sĩ âm nhạc về địa hát sáng tác (composition) . Hiện là Associate Professor về âm nhạc mới của Indiana University, Hoa Ky` . ở Úc châu có Hoàng Ngọc Tuấn đang viết luận án tiến sĩâm nhạc , cũng có ý canh tân hóa dân ca theo cách hòa âm đương đại . Bên Pháp có Nguyên Lê , một nhạc sĩtrẻ Việt Nam chuyên về Jazz đã phối hợp dân ca Viê.t Nam với Jazz.

Vấn đề của Viê.t Nam là phải có một chương trình giáo dục âm nhạc hẳn hòi ở Việt Nam để cho những thế hệ sau có đầy đủ căn bản âm nhạc thì lúc đó việc phát triển nhạc mới có hiệu quả . Chứ còn như hiện nay , trong xứ nhạc không có đường lối , không có hướng dâ~n thiết thực , mạnh ai nấy đi , không có đường hướng rõrệ.t . ở hải ngoại , cũng không hơn gì . Đa số chỉ thích nhạc mới, nhạc trẻ, dễ nghe, hay nhạc tiền chiến để nhớ lại một giai đoạn nào đó trong cuộc đời.

Tôi chỉ ước mong sao các trẻ em Việt Nam ở hải ngoại nên thừa dịp ở xứ người để hấp thụ âm nhạc và hiểu rõvai trò âm nhạc cổtruyền như thế nào để có thể tự hào, đồng thời học hỏi thêm về nhạc cổ điển Tây phương để có thể hiểu một phần nào cái hay đẹp của nhạc hòa tấu, của hát opera, của nhạc thính phòng .


V: Những cảm giác của anh và chị khi trình diễn âm nhạc Việt Nam trước khán giả (nhứt là khán giả nước ngoài) – phản ứng của họ khi nghe nhạc truyền thống của mình ra sao?

Trần Quang Hải: Việc trình diễn nhạc cổtruyền Việt Nam cho khán giả không phải là Việt Nam đòi hỏi một kinh nghiệm lâu năm về nghề nghiệp trình diễn sân khấu. Việc lựa chọn bài bản phải làm sao cho chương trình có màu sắc đa dạng , sống động và vui nhộn nhưng không làm mất bản chất độc đáo của nhạc dân tộc. Chúng tôi đã diễn gần 3.000 buổi cho khán giả Tây phương và thế giới , chương trình của chúng tôi được tiếp đón nồng nhiệt . Đặc điểm là không có tiết mục nào dài quá 3 phút cả. Đối với khán giả chưa bao giờ biết nhạc Việt thì không bao giờ chúng tôi lựa những bài khó nghe hay dài như đàn cả bài Vọng cổhay những bài bản lớn của đàn tài tử miền Nam. Giống như khi các bạn mời khách ngoại quốc tới nhà ăn cơm Việt , bạn chỉ làm những món dễ ăn, hạp khẩu vị Tây phương như chả giò, tôm chiên , thịt nướng, gà nướng , sườn nướng sả , chứ không thể nào cho ăn các món đặc thù mùi vị dân tộc như mắm kho, mắm tôm , thịt chó, hay cho ă n tráng miệng với trái sầu riêng . Hầu hết sau khi diễn xong , khán giả đứng dậy vỗ tay (standing ovation) , và nhiều người đến hỏi thăm về nhạc khí, quần áo diễn, bài hát . Phần đông đều thích các bài hát ru con. Họ rất thích và khâm phục Bạch Yến đã hát không có nhạc đệm theo và được nghe kỹ thuật luyến láy của giọng và cách ngân nga. Khi diễn cho những người nghiên cứu nhạc dân tộc, họ rất chăm chú nghe vàđặt nhiều câu hỏi về truyền thống nhạc Việt đối với các truyền thống nhạc Á châu. Khi diễn tại các đại hội liên hoan nhạc thế giới , khán giả thích những màn độc tấu muỗng, đàn môi , hát đồng song thanh và các bài dân ca vui nhộn . Do đó , tùy theo địa điểm diễn, tùy theo trình độ nhạc của khán giả mà chương trình của chúng tôi thay đổi để phù hợp với từng nơi trình diễn .

V:  Cám ơn Anh Chị rất nhiều ! Những cống hiến của Anh Chị đối với cổ nhạc Việt Nam cũng như âm nhạc Việt Nam nói chung rất to lớn. Hy vọng Anh Chị sẽmãi tiếp tục con đường phục vụ âm nhạc Việt Nam trên thế giới để làm tươi sáng và tạo sự khâm phục của người Âu Mỹ đối với nhạc truyền thống của Việt Nam.

Trần Quang Hải và Bạch Yến: Cám ơn nhã ý của Anh Lê của V Magazine đã phỏng vấn chúng tôi . Chỉ mong rằng các bạn trẻ sẽ hiểu thêm về việc làm của chúng tôi trong những năm sống tại hải ngoại trong việc bảo tồn nhạc cổViệt Nam và đường lối đi của chúng tôi . Hy vọng có dịp gặp các bạn trẻ và nói chuyện với các bạn một cách trực tiếp hơn .
............................................Tro Lai...........