Bài 28

Thuyết trình lại nội dung một cuốn sách

Em hãy đọc kỹ bài viết sau đây!

Biển động

Nếu muốn xây một ngôi nhà, một cái tháp kiên cố, thì người ta phải tạo cho nó một nền móng vững vàng. Và như vậy, vỏ của trái đất, nơi phải chịu một cái tải khủng khiếp là núi non, biển cả, đồng bằng ... đáng lẽ phải có nền tảng vững chãi hơn nhiều.

Kể từ khi hình thành, trái đất vẫn giữ nguyên hình cầu của nó với những chỏm cầu chứa lục địa và biển khơi. Cái “nền tảng “ của nó tưởng chừng như cực kỳ vững chãi, nhưng thỉnh thoảng vẫn xảy ra động đất và núi lửa. Có những vùng xảy ra rất thường xuyên, có những vùng hoàn toàn yên tĩnh. Tại sao có sự khác nhau đó? Các nhà khoa học lý giải rằng, điều đó phụ thuộc vào cấu tạo của trái đất. Bề mặt của trái đất không phải được cấu tạo bằng một khối, mà được chia ra thành những mảng khổng lồ, có khi những mảng đó to hơn một châu lục. Những mảng này có khả năng “trôi”. Sỏi đá trong lòng đất càng nằm sâu , nó càng nóng. Cho nên tầng đá ở rất sâu trong lòng đất không còn giòn và cứng nữa, mà nó gần như bị nóng chảy, có dạng sền sệt hay dẻo. Những túi nhiệt khổng lồ trong lòng trái đất đã làm cho các mảng trái đất “trôi” liên tục. Những mảng trái đất nhẹ hơn tạo thành đất liền (lục địa), những tảng nặng hơn , chìm sâu hơn nên tạo thành những lòng đại dương. Những mảng này trôi và đụng vào nhau, nó sinh ra động đất, sinh ra một nhiệt lượng kinh khủng, tạo nên những khe nứt, những núi non... , làm trào đá lỏng (nham thạch) ra khỏi lòng đất. Người ta gọi đó là núi lửa. Một số vùng không ổn định của vỏ trái đất nằm ở đại dương, ví dụ như những đảo ở vùng Hawaii giữa Thái bình dương. Một số núi lửa ở biển không nhìn thấy được, vì đỉnh của nó còn nằm sâu trong nước.

Nếu núi lửa dưới biển hoạt động, người ta còn gọi là động biển, nó sẽ tạo ra áp suất khủng khiếp và truyền theo sóng. Trong vòng vài giây, nó có thể tạo ra những sóng ngầm khủng khiếp và sóng này lan truyền với tốc độ 1000 km/h. Lúc đầu sóng truyền ngang và ngọn sóng không cao lắm nên người ta khó nhận ra. Trong vòng vài tiếng, nó có thể lan truyền ra hàng nghìn cây số xung quanh. Gặp chỗ nước nông, khu gần bờ biển, tốc độ truyền của nó chậm dần , nhưng tạo nên độ cao và sức tàn phá kinh hoàng. Ðộ cao của sóng như một ngôi nhà 5 tầng , đủ sức hất tàu bè lên bờ, phá sập bến cảng và nhà cửa. Trong hơn 400 ngọn núi lửa ở biển được biết đến, thì có tới 300 núi lửa tập trung ở vùng biển Nhật bản. Chính vì thế mà nước Nhật là đất nước gặp phải nhiều thiên tai nhất.

Bằng kỹ thuật hiện đại, ngày nay người ta có thể dự báo được sóng thần, một phần động đất và hoạt động của núi lửa để người dân kịp thời sơ tán.

Ðể thuyết trình lại nội dung của một bài đã đọc, em không thể kể hết nội dung đã đọc mà phải chọn những ý cốt lõi liên quan đến nội dung chính của bài. Như vậy, phần trình bày phải vừa ngắn gọn, vừa đủ ý.

Gợi ý cách làm:

- Sau khi đọc xong một phần, em hãy tìm ý chứa thông tin chính (gạch dưới hoặc đánh dấu).

- Sắp xếp những ý trên theo một trình tự để người nghe (đọc) dễ theo dõi nội dung.

- Trình bày lại nội dung dựa vào dàn bài trên (theo cách viết, cách nói của em).

Trường hợp bài đọc trên, em có thể gạch dưới những câu em cho là quan trọng, liên quan đến khái niệm Biển động. Em giải thích thế nào cho người đọc (nghe) hiểu được nguyên nhân gây ra, hiện tượng, tác hại của nó.

Một ví dụ tóm lược:

Các tảng lục địa trôi (vì lòng trái đất không ổn định). Khi va đập vào nhau nó sinh ra động đất và núi lửa ở đất liền và sinh ra biển động, nếu đó là tảng chứa biển.

Núi lửa dưới lòng biển hoạt động tạo ra áp suất rất lớn, lan truyền ra xung quanh, gặp chỗ nước nông (gần bờ biển) nó tạo thành sóng rất cao , sức phá kinh khủng.

Em hãy dùng những thông số sau để giới thiệu ngắn gọn về một đất nước (nước em đang sống):

- Nằm ở đâu?

- Diện tích?

- Dân số?

- Thủ đô?

- Các ngành kinh tế nổi tiếng?

- Chế độ chính trị?

Em hãy đọc một số bài báo, câu chuyện và tóm tắt những nội dung cốt lõi và ngắn nhất như có thể!