Bài 35

Tập đọc : Hoàng đế và con chim hoạ mi

(Truyện cổ tích An- đéc – xen )

Ðã lâu lắm rồi, trên đất nước Trung hoa có một hoàng đế đầy quyền uy, lâu đài của ông là lâu đài tráng lệ nhất thế giới. Lâu đài đó được làm bằng đồ sứ quý giá và dễ vỡ đến nỗi ai cũng phải hết sức thận trọng. Ngoài vườn có những loài hoa đẹp như trong mơ và người ta treo những quả chuông con bằng bạc vào những bông hoa đẹp nhất. Khu vườn rộng đến nỗi chính người phụ trách vườn cũng không biết nó kết thúc ở đâu. Nếu đi tiếp mãi, người ta sẽ đến một cánh rừng tuyệt đẹp, cây cao, lấn mãi tới biển xanh. Nơi đây có một con chim hoạ mi. Tiếng hót của nó thật tuyệt vời, làm cho những ngư dân đi đánh cá đêm phải ngừng tay để thưởng thức giai điệu mà hoạ mi ban phát.

Người từ khắp nơi trên thế giới nô nức đến thăm và kinh ngạc với kiến trúc của thành phố, lâu đài và vườn cảnh thượng uyển. Nhưng khi nghe được tiếng chim hoạ mi hót, người ta đều thốt lên rằng :”Ðây là điều huyền thoại nhất trong những điều huyền thoại!”.

Khi trở về nhà, họ kể cho những người khác nghe những tráng lệ huy hoàng đã được chứng kiến. Các học giả viết rất nhiều sách nói về thiên đường này, các thi sĩ đã tạo được những vần thơ rất có hồn . Tất cả đều truyền tụng về con hoạ mi sống trong rừng sâu sát biển, bởi vì, ai đã nghe tiếng hót của hoạ mi đều không thể nào quên được. Cả thế giới được đọc những tác phẩm này, và tất nhiên cũng lọt sang đất Trung hoa. Hoàng đế rất vui sướng khi được biết người ta viết về thành phố, lâu đài, vườn thượng uyển. Ông rất hài lòng gật gù thưởng thức những lời khen. Nhưng đến khi ông đọc đến câu :” Ðiều tuyệt vời nhất là con chim hoạ mi!”, ông thốt lên “Cái gì cơ! Ta đâu đã từng được biết! Người ta biết điều này qua sách vở. Ta muốn được thấy con hoạ mi ngay lập tức để nó hót cho ta nghe.”

Ngài uỷ quyền cho một cận thần đi tìm con chim, nhưng chính ông cận thần này cũng chưa từng được nghe hoạ mi hót. Chẳng ai trong lâu đài biết chuyện này cả.

“Chắc đó là hư cấu của nhà văn, hoàng đế cũng không nên tin tất cả những gì người ta viết” – người cận thật nói.

“Vô lý”- hoàng đế nói “Tối hôm nay ta muốn nghe tiếng hót của con hoạ mi. Nếu không đưa được con chim về thì sau bữa cơm chiều, cả triều đình bị đòn vào bụng”.

Khi các cận thần đã quá mệt mỏi vì đi tìm hoài công thì họ gặp một gia nô phụ bếp, cô nói : “Tôi biết con hoạ mi này, tôi thường nghe nó hót mỗi khi tôi đi thăm mẹ tôi đang sống ở gần bờ biển đàng kia. Tiếng hót của nó thật là tuyệt diệu!” .

“Cô gái phụ bếp ơi, chúng tôi phải tìm bằng được con chim hoạ mi cho hoàng đế tối nay. Hãy dẫn chúng tôi đi tìm”- đoàn cận thần nói với cô gái. Họ bắt đầu đi, càng ngày càng vào sâu trong rừng. Ðột nhiên họ nghe thấy tiếng trầm trầm đáng ngờ.

“Có phải chúng ta gặp nó rồi không”- những người cận thần kêu lên “Sao lại có một cường lực ẩn náu trong con vật nhỏ bé như vậy được”.

“ Ồ, không phải đâu, đó là tiếng rống của một con bò cái”- cô gái nói.

Sau đó họ lại nghe thấy tiếng vọng từ đầm lầy.

“Thanh cao quá!” – những cận thần lại reo lên- “nó ngân lên như tiếng chuông của nhà thờ”.

“ Nhưng đó chỉ là tiếng của loài ếch trong đầm” – cô hầu bếp trả lời. Vừa lúc đó tiếng chim hoạ mi cất lên.

“Ðây mới là hoạ mi” – cô hầu bếp nói và chỉ vào một con chim nhỏ nhắn màu xám đang đậu trên một cành cây.

“Có đúng thế không?” – đám cận thần suy nghĩ – “nó nhìn bình thường quá. Chắc chắn những người quý phái như chúng mình đây khi thoạt nhìn sẽ không thể nhận ra!”.

Ðám cận thần mời hoạ mi về triều để hót cho hoàng đế nghe vào buổi tối. Con chim nhỏ đồng ý ngay, vì đó là nguyện vọng của hoàng đế.

Lâu đài được trang hoàng lộng lẫy. Một thanh bằng vàng dành cho hoạ mi để biểu diễn. Hoạ mi hót thánh thót làm cho những giọt lệ lăn tăn chảy trên gò má hoàng đế. Cả sân triều cảm kích, kể cả những cô hầu gái nổi tiếng là khó tính.

Hoạ mi phải ở lại lâu đài. Người ta dành cho nó một cái lồng bằng vàng và được phép đi dạo chơi ngày hai lần, đêm một lần, tất nhiên có một dải lụa buộc chân. Ðiều đó chẳng lấy gì làm thoải mái cả.

Một ngày kia, hoàng đế nhận được một món quà của hoàng đế Nhật bản. Ðó là một con chim máy, được điểm rất nhiều chỗ bằng đá quý. Nếu được lên dây cót, nó sẽ hát được nhiều bài, trong đó có cả bài mà hoạ mi vẫn hót. Tiếng hót rất hay, một phần vì giọng của nó đều đều, chứ không giống tiếng hót của hoạ mi, lúc êm ái, lúc trỗi dậy, lúc tràn trề hạnh phúc, lúc đượm buồn, hợp với những gì nó rung động cảm nhận được.

Người ta để cho hai con chim cùng hót và nhận ra rằng, con chim máy kia hót đều đều theo nhịp có sẵn trong khi hoạ mi không theo được nhịp nhạc, và tất nhiên nó không còn được ưa chuộng nhiều như con chim máy kia.

Sau khi nghe chim nhân tạo hót ba mươi ba lần một điệu, người ta muốn nghe tiếng hót của hoạ mi, nhưng nó không còn ở đó nữa. Nó đã bay qua cửa sổ để về với chốn rừng xanh quen thuộc. Con chim bị bội ơn kia đã bị trục xuất vắng mặt ra khỏi bờ cõi của hoàng đế. Từ đó, con chim máy được ở gần ngay giường của hoàng đế và được coi là một danh ca cung đình. Ai cũng khen ngợi nó, chỉ có những người ngư dân là nhận ra âm điệu nhân tạo thiếu hẳn mảng hồn.

Một năm trôi qua, tất cả mọi người đều thuộc làu điệu của bản nhạc con chim này hót.

Rồi một ngày, con chim máy bị hỏng, chỉ vì bắt nó hót nhiều quá. Người thợ tuy đã chữa được nhưng cảnh báo không được phép lên dây cót nó nhiều như thế. Con chim chỉ được hót một lần trong năm thôi.

Năm năm sau, hoàng đế bị bệnh, nằm liệt giường. Một hoàng đế mới đã đợi sẵn giờ thế ngôi và cả thế giới sẵn sàng chúc mừng ông.

Hoàng đế già nằm trên giường, người lạnh toát và nhợt nhạt. Ông gắng lấy hơi tàn để thở, vì cái chết đã dần đến vùng ngực ông. Cái chết đã điểm lại cho ông toàn bộ những gì ông đã làm , xấu cũng như tốt, trong cuộc đời . Hoàng đế kinh hoàng.

“Hãy hót đi, con chim nhỏ của ta ơi!” – hoàng đế kêu lên – “ để ta không phải nghe những thì thầm kinh khủng này nữa!”. Nhưng chẳng có ai ở đó để lên dây cót con chim.

Ðột nhiên bên cửa sổ vang lên tiếng hót thánh thót. Ðó là tiếng của hoạ mi, con chim đã bay đến khi nghe được hoàng đế lâm nạn. Tiếng hót của hoạ mi đã làm cho thần chết phải vọt ra cửa sổ và biến mất.

“Ta phải cám ơn chim như thế nào đây” hoàng đế khe khẽ nói “ chim đã cứu ta, mặc dù ta đã đối xử với chim tồi tệ. Hãy ở lại đây với ta, chim chỉ hót khi nào chim muốn chứ ta không bắt”.

“Không”- hoạ mi trả lời – “Tôi không thể sống được trong một lâu đài, nhưng tôi sẽ thường xuyên đến với bệ hạ và hót khi nào bệ hạ muốn. Tôi sẽ hát cho bệ hạ nghe những điều hạnh phúc, những giai điệu buồn, về cái thiện và cả cái ác, hát về những ngư dân và nông dân trên giang san của bệ hạ. Tôi sẽ nói cho bệ hạ hay, trong cái huy hoàng của giang san gấm vóc này còn cái gì ẩn náu.

Bệ hạ hãy hứa với tôi đi, rằng bệ hạ sẽ không bao giờ kể với ai về tôi nhé. Nếu không ai biết rằng bệ hạ biết mọi điều trên đất nước nhờ một con chim, thì bệ hạ sẽ trị vì đất nước tốt hơn rất nhiều”.

Vị hoàng đế hứa bằng một tấm lòng biết ơn vô hạn và ông đã sống thêm nhiều năm hạnh phúc nữa.

Câu hỏi:

1. Thái độ của hoàng đế đối với hoạ mi như thế nào sau khi nhận được quà tặng là chim máy của hoàng đế Nhật bản?

2. Ai (tầng lớp nào trong xã hội) nhận ra rõ nét bộ mặt của xã hội để phản ánh với giai cấp trị vì ?

3. Theo em, sự trở về của hoạ mi để cứu hoàng đế nói lên đức tính gì ?

4. Tại sao hoạ mi mới có thể biết được những điều hay và không hay đang xảy ra trên đất nước mà chính hoàng đế có thể không biết nổi hoặc không biết hết?

5. Ý kiến của em về cái thật và cái giả thông qua hình tượng hai con chim?

Em hãy điền từ đúng (in nghiêng) vào chỗ chấm của câu!

Quan hệ / quan cách / quan trọng

- Ông này không niềm nở đâu, ông ấy rất ...................................

- Phải giữ được mối ........................... tốt với hàng xóm.

- Giáo dục và đào tạo có một ý nghĩa rất ............................. trong quá trình phát triển của một đất nước.

Bình quân / bình đẳng

- Ở những nước tôn trọng pháp luật, mọi người đều ......................... như nhau.

- Thu nhập ................................ hàng năm của Việt nam hiện giờ là 400 Ðô la / người.

Quy mô / quy ước / quy củ

- Nhà máy được xây dựng ............................. lớn.

- Anh ta là một người làm việc rất .............................................

- Tại sao bạn không thực hiện những điều đã ........................

Ðộc đoán / võ đoán

- Anh ta là người ............................. lắm, chẳng nghe ai bao giờ.

- Nhận xét ấy chẳng có căn cứ gì cả, thật là ..............................

Sơ suất / sơ sài / sơ hở

- Do công việc quá bận, việc tổ chức có nhiều ............................., rất mong quý vị thông cảm!

- Bài viết ....................... thế này , bị điểm kém là phải!

- Do .............................., khách hàng bị kẻ gian móc ví.

Sáng tạo / sáng tác / sáng suốt

- Phải nhận định tình hình một cách .................................. mới có được những quyết định đúng.

- Học lịch sử, chúng ta mới hiểu được khả năng ........................... của ông cha ta.

- Ông..............................ít, nhưng tác phẩm nào cũng rất có giá trị.

Siết / xiết

- Anh buộc thế này chưa được, cần phải ...............thêm.

- Những ví dụ về vấn đề này nhiều không kể ................

Văn học là nhân học. Học văn là học cách làm người. Học tiếng Việt là để học nhân cách làm người Việt nam. Tác giả chúc các cháu và các bậc phụ huynh thành công!